Lá hẹ là gì? Công dụng, bài thuốc chữa bệnh và những món ngon từ lá hẹ

Tham vấn y khoa : Bác sĩ

Lá hẹ là gì? Lá hẹ có công dụng gì? Các bài thuốc chữa bệnh từ lá hẹ? Những món ngon từ lá hẹ là gì? Đây là thắc mắc của rất nhiều người và cũng là nội dung chính của bài viết dưới đây. Hãy theo dõi và cùng chúng tôi tìm hiểu nhé!

Thế nào là lá hẹ?

Lá hẹ còn được gọi với các tên khác nhau như: cửu thái, cửu thái tử, khởi dương thảo. Đây là một loại cây thân củ, có tên khoa học là Allium ramosum L. Hay Allium tuberosum Rottler ex Spreng, do thuộc các loài cây chi Allium chung với họ Hành (Alliaceae).

Hẹ lá là một mẫu rau dùng để chế biến thành nhiều món ăn bổ dưỡng. Không chỉ vậy, theo Đông y, hẹ còn là vị thuốc, một loại dược liệu có khả năng chữa trị rất nhiều chứng bệnh như đau nhức lưng, cảm mạo, táo bón, nhiễm trùng ngoài da, nhiễm giun,…

  • Tên khác: khởi dương thảo, cửu thái tử, cửu thái,…;
  • Tên khoa học: Allium ramosum L.;
  • Họ: thuộc họ Hành (Alliaceae).

Mô tả về cây hẹ

Dưới đây là một số thuộc tính của lá hẹ mà mọi người cần lưu ý

Đặc điểm thực vật

Cây hẹ là một loài thực vật thân thảo, có khả năng sống lâu năm, mọc trên nền đất. Trong tự nhiên, hẹ có thể mọc cao từ 20 – 40cm. Cây hẹ thuộc nhóm cây rễ chùm. Thân cũng như lá cây hẹ có màu xanh lục, ra hoa có màu trắng.

Lá cây hẹ được mọc từ gốc cây. Cán của hoa cũng mọc từ gốc cây, thường có chiều dài từ 20 – 30cm. Hoa trắng nở tại vị trí đỉnh cán hoa.

Cây hẹ thường mọc thành bụi và là mẫu cây quá dễ trồng. Hẹ thuộc loài thực vật sinh sản vô tính. Chúng sanh ra những cây con bằng cách tách chồi.

Phân bố

Hẹ là một loại cây sinh trưởng và phát triển tốt ở vùng khí hậu nóng ẩm. Tại Việt Nam, hẹ có khả năng mọc hoang ở ven đường, bờ ruộng. Hẹ được trồng nhiều để thu hoạch làm cho thuốc, chế biến món ăn.

Cơ quan sử dụng

Cây hẹ được trồng và thu hoạch lấy phần thân lá cây, phần hạt.

Thu hái, sơ chế và cách bảo quản

Cây hẹ mọc và phát triển quanh năm. Bởi thế, việc thu hái cũng có thể diễn ra quanh năm. Người thu hoạch phải chọn các cây hẹ còn xanh tươi, vừa ra hoa. Không phải chọn hái cây hẹ vô cùng già.

Sau lúc thu hái, bạn phải để hẹ vào chỗ khô ráo, thoáng mát. Tránh để hẹ ở nơi khá ẩm ướt hay dưới ánh nắng mặt trời.

Để giữ hẹ được lâu, người dùng có khả năng rửa sạch hẹ, dùng giấy gói lại cũng như bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh.

Thành phần hóa học

Theo những nghiên cứu hiện đại, cây hẹ có chứa các thành phần hóa học sau:

  • Vitamin B;
  • Đồng;
  • Sắt;
  • Pyridoxin;
  • Niacin;
  • Mandan;
  • Canxi;
  • Thiamin;
  • Riboflavin;
  • Vitamin K;
  • Vitamin A;
  • Vitamin C;
  • Phospho;
  • Chất xơ.

Lá hẹ chứa thành phần kháng sinh thiên nhiên

Chỉ là một cây gia vị có trong vườn nhà của mỗi gia đình nhưng cây hẹ lại nắm giữ nguồn kháng sinh tự nhiên. Nên trị được nhiều bệnh mà chẳng lo mệt mỏi, kháng thuốc

Kháng sinh mạnh hơn penicillin

Thành phần của cây hẹ chứa các hoạt chất kháng sinh mạnh như allcin, odorin, sulfit mạnh hơn cả kháng sinh penicillin. Chống được tụ cầu và nhiều loại vi khuẩn gây bệnh. Như Streptococcus hemolyticus, Salmonella tryphi, Shigella flexneri, Shigella shiga, Coli bethesda, Bacillus subtilis…

Nhờ vậy chúng có thể chữa được ngứa ghẻ, chín mé, nhiễm trùng da. Bằng cách đắp lá giã nhỏ lên vết thương. Tiện lợi trong việc trị giun kim cho trẻ mà không sợ tác dụng phụ của thuốc tân dược.

Trường hợp viêm lợi đau nhức cũng có thể dùng hẹ để kháng viêm, diệt khuẩn bằng cách giã nát và ngậm trong miệng. Trẻ em bị viêm tai có thể lấy nước lá hẹ nhỏ vào để diệt vi khuẩn.

Kháng sinh trong lá hẹ cũng diệt được trùng roi âm đạo. Nên chúng cũng trở thành bài thuốc phụ khoa hữu hiệu cho chị em hay tiết dịch âm đạo, viêm nhiễm, khí hư. Trong trường hợp này, chị em có thể dùng bằng cách uống nước lá và rửa ngoài âm đạo.

Tăng nhạy cảm insulin

Lá hẹ giàu chất xơ lại có tác dụng tăng tính nhạy cảm của tế bào với insulin. Nên chúng tốt cho bệnh nhân đái tháo đường phụ thuộc insulin.

Hẹ giúp làm giảm đường huyết, giảm mỡ máu, ngừa xơ mỡ động mạch, bảo vệ tuyến tụy. Bệnh nhân đái tháo đường nên dùng lá hẹ nấu canh hoặc làm gia vị hàng ngày.

Công dụng của lá hẹ

Cây hẹ là một lại rau rất phổ biến và thường được các bà các mẹ trồng tại trong vườn của gia đình. Tuy nhiên rau lá hẹ lại mang lại rất nhiều công dụng cho mọi người như:

Hỗ trợ tiêu hoá

Trong lá hẹ có chất allyl sulfua phổ biến trong các cây chi Allium. Và các hợp chất hữu cơ khác, giúp làm giảm các triệu chứng khó tiêu, đầy bụng.

Lá hẹ còn có tính kháng khuẩn, nhờ đó đóng vai trò hiệu quả trong việc loại bỏ nhiều loại vi khuẩn gây hại cho hệ tiêu hóa.

Bên cạnh đó hẹ còn giúp tăng cường sự hấp thụ chất dinh dưỡng của đường ruột, hỗ trợ hấp thu tốt nhất các chất dinh dưỡng từ các thực phẩm trong bữa ăn hằng ngày.

Giải độc cơ thể

Do có đặc tính lợi tiểu, kháng khuẩn và có khả năng loại bỏ các gốc tự do.  Mà lá hẹ là một trợ thủ đặc lực cho việc giải độc trong cơ thể.

Các chất độc trong cơ thể được loại bỏ qua quá trình bài tiết nước tiểu. Hẹ giúp loại bỏ các độc tố dư thừa trong cơ thể như các chất béo xấu, muối và nước.

Qua đó giữ cho các cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là gan có thể hoạt động hiệu quả mà không bị các chất độc gây hại.

Tốt cho thị giác

Hẹ bao gồm nhóm hợp chất chống oxy hóa carotenes. Đặc biệt là lutein và zeaxanthin có nhiệm vụ làm giảm các căng thẳng oxy hóa trong hệ thống mắt.

Bên cạnh đó còn giúp hạn chế sự xuất hiện của đục thủy tinh thể mắt. Cũng như ngăn ngừa hiện tượng thoái hóa điểm vàng trong mắt. Từ đó giúp cho đôi mắt được khỏe mạnh. Việc này rất có ý nghĩa đối với những người lớn tuổi, người mắt yếu.

Hỗ trợ tim mạch

Trong lá hẹ có chứa hợp chất hữu cơ Allicin – chất thường có trong các cây họ Alliaceae. Đóng vai trò quan trọng trong việc giảm mức độ cholesterol xấu trong cơ thể. Giúp các thành mạch luôn khỏe mạnh để có thể bơm máu tốt cho tim.

Ngoài ra khi Allicin kết nối với tác dụng giãn mạch của kali có trong lá hẹ còn giúp hạ huyết áp.

Đặc biệt hơn, trong lá hẹ đó còn chứa hợp chất hữu cơ quercetin. Có ảnh hưởng trực tiếp đến việc giảm các cholesterol xấu gây các mảng bám trong động mạch. Giúp ngăn ngừa hiệu quả chứng xơ vữa động mạch từ đó giảm nguy cơ đột quỵ và đau tim.

Tăng cường hệ thống miễn dịch

Lá hẹ chứa một lượng đáng kể vitamin C, được biết tới như một loại vitamin. Có tác dụng tăng cường hoạt động của hệ thống miễn dịch. Bằng cách sản xuất các tế bào bạch cầu và collagen.

Từ đó hỗ trợ tối ưu hoạt động sản xuất ra các mạch máu, tế bào mới, mô và cơ. Giúp cơ thể luôn khỏe mạnh, chống lại sự xâm nhập của vi rút, vi khuẩn.

Giảm nguy cơ ung thư

Trong một nghiên cứu trên 285 phụ nữ, đã kết luận rằng nếu ăn các loại thực vật thuộc họ Alliaceae như tỏi và hành boa rô. Sẽ giúp giảm các nguy cơ phát triển ung thư vú. Điều này cho thấy hẹ cũng có thể hỗ trợ hạn chế các triệu chứng gây ung thư vú.

Bên cạnh đó, ăn các loại rau củ thuộc chi Allium có thể giúp ngăn ngừa ung thư. Nhờ bao gồm các hợp chất sulfur và các chất kháng khuẩn của chúng.

Cải thiện giấc ngủ và tâm trạng

Một lượng nhỏ choline được tìm thấy trong hẹ, đây là chất dinh dưỡng. Giúp duy trì cấu trúc màng tế bào, hỗ trợ trí nhớ, kiểm soát cơ bắp, Cũng như  cải thiện tâm trạng cùng một số các chức năng khác của não.

Nếu bổ sung hẹ vào các bữa ăn trong tuần và các loại thực phẩm khác có chứa choline.  Sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thần kinh. Lượng choline được khuyến nghị đủ tiêu thụ (AI) là 550 mg mỗi ngày đối với nam giới trưởng thành và 425 mg mỗi đối với phụ nữ trưởng thành.

Tác dụng của lá hẹ với phụ nữ có thai

Lá hẹ là thực phẩm giàu folate, tốt cho phụ nữ có thai. Folate giúp hỗ trợ quá trình phát triển não bộ của thai nhi và quá trình phân chia tế bào. Tổng hợp DNA khi bé còn đang ở trong bụng mẹ.

Ngoài ra, Axit folic có trong lá hẹ có thể giúp ngăn ngừa dị tật bẩm sinh ở não bé và tủy sống.

Tác dụng của lá hẹ với nam giới

Theo Đông y, củ và rễ của lá hẹ có vị cay, tính ấm, có tác dụng hỗ trợ ôn trung (chữa những chứng tỳ vị hư hàn), hành khí (giảm đau ổ bụng, chống đầy hơi sôi bụng,đặc biệt là đau bụng hành kinh) và tán ứ huyết (giảm đau, hoạt huyết hóa ứ, hành khí).

Do đó, lá hẹ thường được dùng để hỗ trợ điều trị chứng đau tức ngực, bụng và ngứa… Hẹ rất tốt với nam giới bởi củ của nó có thể hỗ trợ chữa chứng di tinh, mộng tinh, xuất tinh sớm, liệt dương và đau lưng.

Tác dụng của lá hẹ với trẻ nhỏ

Lá hẹ được xem là một vị thuốc lành tính có thể chữa một số bệnh ở trẻ nhỏ. Khi kết hợp lá hẹ với đường phèn có thể chữa ho cho trẻ sơ sinh hiệu quả. Tuy nhiên, các mẹ chỉ nên dùng phương pháp này khi bệnh của con ở mức độ nhẹ.

Ngoài ra, lá hẹ còn có thể:

  • Hỗ trợ trị tưa miệng (nấm miệng) ở trẻ sơ sinh.
  • Có thể làm giảm đau khi trẻ mọc răng vì chúng có đặc tính kháng viêm.
  • Hỗ trợ chữa đái dầm hoặc táo bón lâu ngày ở trẻ nhỏ.

Một số bài thuốc chữa bệnh từ lá hẹ

Dưới đây là một số bài thuốc chữa bệnh từ lá hẹ mà mọi người có thể tham khảo và áp dụng khi cần thiết.

Bài thuốc chữa cảm mạo, ho

Chuẩn bị

  • 250g lá hẹ;
  • 25g gừng tươi.

Cách thực hiện:

  • Bước 1: Rửa sạch hẹ, thái khúc. Gừng, bỏ vỏ, thái sợi nhuyễn
  • Bước 2: Hấp hẹ, gừng với một ít đường;
  • Bước 3: Sau khi chín, ăn lá hẹ, uống phần nước.

Sử dụng bài thuốc này trong vòng 5 ngày để điều trị dứt điểm chứng ho do cảm lạnh và cảm mạo.

Bài thuốc bổ mắt

Chuẩn bị:

  • 150g lá hẹ;
  • 150g gan dê.

Cách thực hiện:

  • Bước 1: Rửa sạch lá hẹ, thái khúc cho vừa ăn. Rửa sạch gan dê, thái mỏng, ướp gia vị;
  • Bước 2: Xào gan dê với rau hẹ, xào bằng lửa lớn;
  • Bước 3: Khi món ăn đã chín, nêm thêm ít gia vị cho vừa ăn, bày ra đĩa.

Ăn món ăn gan dê xào rau hẹ này với cơm trong vòng 10 ngày. Món ăn giúp mắt khỏe hơn, thị lực cải thiện hơn.

Bài thuốc trị mụn, làm đẹp da

Chuẩn bị: Rau hẹ tươi.

Cách thực hiện:

  • Bước 1: Rửa sạch hẹ, nghiền nát;
  • Bước 2: Rửa sạch mặt, vùng da bị mụn;
  • Bước 3: Đắp hẹ lên mặt, để khô trong vòng 30 phút;
  • Bước 4: Rửa mặt lại với nước ấm.

Thường xuyên đắp hẹ và ăn rau hẹ tươi giúp da giảm mụn rõ rệt và cải thiện tình trạng khô da. Hẹ giúp da mịn màng và hồng hào hơn.

Chữa đau lưng, mỏi gối

Chuẩn bị:

  • 100g gạo;
  • 20g hạt hẹ.

Cách thực hiện: Nấu cháo gạo tẻ với hạt hẹ. Ăn món cháo nóng này trong vòng 10 ngày, mỗi ngày ăn 2 bữa. Món ăn này giúp cải thiện chứng chán ăn, điều trị đau lưng, mỏi gối.

Bài thuốc giúp nhuận tràng

Chuẩn bị: Hạt hẹ

Cách thực hiện:

  • Bước 1: Rửa sạch hạt hẹ, để cho ráo nước;
  • Bước 2: Rang vàng hạt hẹ trên chảo nóng, sau đó giã nhỏ;
  • Bước 3: Hòa 5g hạt hẹ rang vàng với nước sôi để uống. Mỗi ngày uống 3 lần, dùng trong 10 ngày.

Bài thuốc này có tác dụng chữa chứng táo bón, giúp đi đại tiện dễ dàng hơn.

Chữa yếu sinh lý bằng lá hẹ tươi

Dùng nước cốt lá hẹ xanh mỗi ngày, cánh mày râu không phải lo lắng đến tình trạng xuất tinh sớm, liệt dương, mộng tinh. Ngoài công dụng chữa bệnh yếu sinh lý, bài thuốc uống từ lá hẹ xanh còn giúp cải thiện một số bệnh lý khác, tăng cường hệ miễn dịch, đào thải các độc tố ra khỏi cơ thể.

Nguyên liệu:1 bó hẹ tươi

Cách thực hiện:

  • Lá hẹ sau khi mua về đem cắt bỏ bớt gốc rồi nhặt bỏ phần bị vàng úng. Sau đó đem đi rửa sạch qua 2 – 3 lần nước rồi ngâm cùng nước muối loãng. Để tiêu diệt vi khuẩn còn bám trên lá mà mắt thường không thể nhìn thấy.
  • Sau khoảng 15 phút thì vớt lá hẹ ra để cho ráo nước, dùng dao cắt thành khúc ngắn. Cho toàn bộ lá hẹ đã sơ chế vào máy sinh tố xay nhuyễn cùng với một ít nước hoặc cho vào cối giã nát.
  • Dùng tấm vải mùng vắt lấy phần nước cốt lá hẹ và bỏ bã. Chia lượng nước thành 2 phần sử dụng để uống hết trong ngày.
  • Kiên trì thực hiện bài thuốc này trong khoảng 1 tuần bạn sẽ thấy khả năng sinh lý của bản thân dần được cải thiện.

Các món ngon từ lá hẹ các mẹ nên tham khảo

Không chỉ là vị thuốc tốt cho sức khỏe. Cây hẹ còn là loại rau được chế biến thành nhiều món ăn ngon. Dưới đây là các món ăn từ lá hẹ mà các bạn có thể tham khảo để bữa cơm gia đình thêm phong phú.

Rau hẹ xào tôm mực

Đây là món ăn rất thơm ngon với các nguyên liệu cơ bản gồm: Tôm, mực, hẹ và các gia vị khác như hành, tỏi, nước mắm hạt nêm…

Chế biến món này khá đơn giản, bạn chỉ cần phi thơm tỏi rồi cho mực vào tôm đã làm sạch, úp gia vị vào xào cùng.

Tiếp đó, cho ớt xanh vào xào tới khi tôm, mực săn lại thì cho hẹ và hành lá vào đảo đều rồi tắt bếp.

Canh đậu hũ non và lá hẹ chữa yếu sinh lý

Đậu hũ cũng là món ăn chứa rất nhiều dưỡng chất tốt cho sức khỏe và sinh lý nam. Kết hợp thêm với hẹ sẽ càng làm tăng tác dụng trong cải thiện các triệu chứng xuất tinh sớm. Nấu món này vào những ngày nắng nóng cũng là món ăn giải nhiệt đơn giản và ngon miệng.

Nguyên liệu

  • 200 gram lá hẹ xanh
  • 2 – 3 miếng đậu hũ non

Cách thực hiện:

  • Lá hẹ cần được rửa sạch nhiều lần với nước, bỏ các lá bị dập, lá héo, lá bị sâu đục. Tốt nhất nên rửa với nước muối, vớt để ráo rồi cắt thành từng đoạn nhỏ chừng 2 – 3 cm
  • Đậu hũ non cần rửa nhẹ nhàng với nước, tránh làm vỡ. Cắt đậu hũ thành từng miếng nhỏ vừa ăn
  • Bắt lên bếp một nồi nước lọc vừa đủ. Sau khi nước sôi, lần lượt cho lá hẹ và đậu hũ non vào trong nồi. Đảo nhẹ nhàng để tránh làm vỡ đậu
  • Khi nước sôi trở lại, nêm nếm một ít gia vị vừa đủ ăn rồi tắt bếp
  • Múc canh ra tô và dùng khi canh còn nóng.

Bánh hẹ chiên giòn

Bánh hẹ là món ngon như tên gọi của nó, bánh được làm từ bột gạo và lá hẹ cùng nhân thịt hoặc tôm.

Sau khi làm xong, để ráo dầu và dọn ra đĩa ăn kèm tương ớt hoặc nước mắm chua ngọt thì khỏi chê.

Ếch xào hoa hẹ

Bạn có thể chế biến bằng cách cắt khúc hoa hẹ rồi rửa sạch và để ráo nước. Đồng thời, luộc sơ hẹ trên lửa lớn khoảng 2 phút rồi vớt ra cho ráo nước.

Ếch làm sạch, hấp chín và gỡ lấy thịt rồi ướp với chút gia vị cho ngấm đều. Tiếp đó, xào thịt ếch khoảng 1 phút rồi cho ra đĩa cùng hoa hẹ.

Sau đó, trộn đều là có thể thưởng thức.

Cá nướng hẹ

Món ăn này có thể dùng cùng với bánh tráng, bún và các loại rau xanh.

Thực hiện rất đơn giản, chỉ cần ướp cá và cho vào giấy bạc gói lại rồi cho vào lò nướng. Sau đó, sẽ ăn cùng với hẹ và các loại rau.

Ngoài những món ăn trên vẫn còn rất nhiều các món ăn khác từ hẹ mà các bạn có thể tham khảo. Từ đó, bổ sung vào thực đơn của gia đình thêm phong phú.

Canh hẹ thịt băm

Khi thấy nóng trong người bạn có thể món nấu canh hẹ thịt băm ngọt ngon, thanh mát để giải nhiệt cho cơ thể. Thịt băm thơm mềm, hẹ hăng hăng ăn cùng cơm trắng là ngon hết ý.

Nguyên liệu

  • Thịt heo xay 150 gr
  • Đậu hũ trắng 450 gr
  • Hẹ 10 nhánh
  • Hành tím 1 củ
  • Gia vị thông dụng 1 ít

Chế biến

  • Hành tím đem băm nhỏ. Sau đó trộn với thịt băm và nêm vào 1 muỗng cà phê muối, để thịt thấm gia vị trong 15 phút.
  • Hẹ mua về rửa sạch rồi đem cắt thành khúc dài khoảng 3 đốt tay.
  • Đậu hũ mua về đem cắt thành các miếng vuông vừa ăn khoảng 2 đốt tay, sau đó đem ngâm trong nước khoảng 2 phút rồi để ráo nước.
  • Bước 1 Sơ chế nguyên liệu Canh hẹ thịt bămBước 1 Sơ chế nguyên liệu Canh hẹ thịt bămBước 1 Sơ chế nguyên liệu Canh hẹ thịt bămBước 1 Sơ chế nguyên liệu Canh hẹ thịt băm
  • Bắc nồi lên bếp và cho 900ml nước vào, khi nước sôi thì lần lượt cho một lượng khoảng 1 muỗng cà phê thịt đã ướp vào đến khi hết thịt.
  • Nấu thịt trong 15 phút, sau đó cho đậu hũ vào, nêm vào nồi 2/3 muỗng cà phê muối, 1.5 muỗng cà phê bột nêm, 1/3 muỗng cà phê đường. Khuấy đều và nấu đến khi sôi lại thì cho hẹ vào, nêm gia vị lại cho phù hợp, nấu thêm khoảng 3 – 5 phút thì tắt bếp

Một số lưu ý khi dùng lá hẹ

Không thể phủ nhận các lợi ích của hẹ mang lại cho sức khỏe người dùng và các tác dụng điều trị bệnh của hẹ. Tuy nhiên, khi dùng vị thuốc này, người dùng cần lưu ý những điều sau:

  • Người dùng cần hỏi qua ý kiến của bác sĩ chuyên khoa trước khi áp dụng điều trị bệnh bằng các bài thuốc từ lá hẹ
  • Ăn quá nhiều hẹ có thể gây ra một số tác dụng phụ như bốc hỏa, âm suy, bứt rứt
  • Không nên ăn hẹ vào mùa hè
  • Rau hẹ kiêng kỵ với mật ong và thịt trâu. Do đó, không chế biến rau hẹ cùng với các loại thực phẩm này
  • Các bài thuốc từ rau hẹ chỉ có tính chất hỗ trợ trị bệnh, không có hiệu quả ngay lập tức. Do đó, người dùng không nên bỏ dùng thuốc Tây. Khi có ý định ngưng sử dụng thuốc Tây, bệnh nhân cần hỏi ý kiến của bác sĩ chuyên khoa.
  • Một số hoạt chất trong hẹ dễ bay hơi, phân hủy nên chỉ dùng nước hẹ tươi hoặc hấp chín, không sắc hoặc đun sôi kỹ vì sẽ làm giảm tác dụng của các hoạt chất.
  • Toàn thân hẹ đều có dược tính nên khi dùng làm thuốc, tốt nhất dùng cả hoa, lá và rễ. Hẹ thu hoạch quanh năm nhưng mùa xuân dược tính cao hơn.

Mong rằng với những chia sẻ trên đây đã giúp mọi người hiểu hơn về lá hẹ, công dụng, các bài thuốc và những món ngon. Hi vọng với những thông tin bạn có thể tham khảo để giúp bạn luôn có một sức khỏe thật tốt.